Thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng không có loại giấy phép kinh doanh nào ở Việt Nam. Quốc hội đã quyết định cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, tàng trữ, vận chuyển và sử dụng các sản phẩm này từ năm 2025, cùng với một số loại khí, chất gây nghiện, gây hại cho sức khoẻ. Giấy phép bán lẻ sản phẩm thuốc lá mà một cửa hàng đang có chỉ áp dụng cho sản phẩm thuốc lá được phép lưu thông, không mở rộng sang các mặt hàng bị cấm.
Trước đây, thuốc lá điện tử nằm ở vùng xám: không có cơ chế cấp phép nhưng cũng chưa có lệnh cấm rõ ràng, nên được bán công khai ở nhiều nơi, kể cả trên mạng xã hội. Vùng xám đó đã đóng lại. Bài này giải thích thay đổi này có nghĩa gì với cửa hàng tiện lợi, tiệm tạp hoá, quán bar, quán cà phê, người bán online, và vì sao "xin giấy phép bán thuốc lá điện tử" là câu hỏi không có câu trả lời.
Từ vùng xám đến lệnh cấm
Trong nhiều năm, khung pháp luật về thuốc lá ở Việt Nam được xây dựng cho thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá sợi: Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cùng các nghị định về kinh doanh thuốc lá chia rõ sản xuất, phân phối, bán buôn, bán lẻ, có tem, có giấy phép từng khâu. Thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng ra đời sau, không nằm gọn trong khung đó, nên không có thủ tục nào để xin phép kinh doanh hợp pháp.
Hệ quả là các sản phẩm này đi vào thị trường chủ yếu qua đường xách tay, nhập lậu, bán qua mạng, không có kiểm soát về thành phần, nồng độ nicotine hay đối tượng mua. Các cảnh báo y tế về người trẻ sử dụng, về các ca ngộ độc do dung dịch pha trộn chất gây nghiện, khiến cơ quan quản lý chọn hướng cấm thay vì thiết kế cơ chế cấp phép.
Cuối năm 2024, Quốc hội ra nghị quyết yêu cầu cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và một số loại khí, chất gây nghiện trong năm 2025. Các văn bản triển khai, chế tài xử lý hành chính và hình sự được ban hành, sửa đổi sau đó; số hiệu và nội dung cụ thể bạn đối chiếu trên cổng thông tin pháp luật quốc gia vì giai đoạn này văn bản thay đổi nhanh.
Sản phẩm nào có giấy phép, sản phẩm nào không
Bảng dưới phân loại theo nguyên lý để bạn biết mặt hàng nào thuộc cơ chế cấp phép bình thường, mặt hàng nào không có đường hợp pháp. Với sản phẩm nằm ở ranh giới, hãy hỏi cơ quan quản lý trước khi nhập hàng.
| Nhóm sản phẩm | Tình trạng | Cửa hàng có giấy bán lẻ thuốc lá được bán? | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá sợi có tem, nguồn hợp pháp | Kinh doanh có điều kiện | Được, trong phạm vi giấy phép và điều kiện bán hàng | Không bán cho người dưới 18 tuổi, tuân thủ quy định trưng bày |
| Thuốc lá điện tử dạng tinh dầu, pod, thiết bị | Bị cấm | Không | Không có thủ tục cấp phép nào |
| Thuốc lá nung nóng và thỏi thuốc dùng cho thiết bị | Bị cấm | Không | Kể cả loại có bao bì giống thuốc lá điếu |
| Linh kiện, tinh dầu, phụ kiện chuyên dùng cho các thiết bị trên | Cần xem kỹ, rủi ro cao | Không nên | Bán phụ kiện cho mục đích sử dụng sản phẩm bị cấm dễ bị xử lý |
| Một số loại khí, chất gây nghiện như khí cười dùng để hít | Bị cấm sử dụng vào mục đích gây nghiện | Không | Khí công nghiệp, y tế có cơ chế quản lý riêng |
| Thuốc lá thường không có tem, nhập lậu | Hàng không rõ nguồn gốc | Không | Có giấy bán lẻ vẫn bị xử lý khi bán hàng lậu |
Dòng cuối là chỗ nhiều cửa hàng nhầm: giấy phép bán lẻ không hợp thức hoá được hàng không có tem. Giấy phép cho bạn quyền bán sản phẩm hợp pháp, không biến hàng lậu thành hàng hợp pháp.
Cửa hàng đang có hàng tồn: nên xử lý ra sao
Dừng bán ngay. Mọi giao dịch bán sau khi lệnh cấm có hiệu lực đều là kinh doanh hàng cấm. Không có quy định nào cho phép "bán nốt hàng tồn".
Không chuyển sang bán kín. Bán qua tin nhắn, giao tận tay cho khách quen, cất hàng trong kho sau để bán cho người hỏi đều vẫn là kinh doanh. Tàng trữ để bán còn là một hành vi bị cấm riêng.
Không tự ý đưa hàng cho người khác bán. Gửi hàng cho người quen ở nơi khác bán hộ, hoặc bán lại số lượng lớn cho một người mua để "xả hàng" là chuyển rủi ro sang người khác, đồng thời bạn vẫn là người đã kinh doanh, vận chuyển hàng cấm.
Tìm hiểu hướng dẫn xử lý. Cách xử lý hàng tồn đúng quy định, như giao nộp hay tiêu huỷ, phụ thuộc văn bản hướng dẫn tại thời điểm bạn xử lý. Hỏi cơ quan quản lý thị trường hoặc công an địa phương; với lượng hàng lớn nên có luật sư đi cùng.
Rà lại kênh online. Gỡ các bài đăng, sản phẩm trên trang cá nhân, gian hàng, nhóm bán hàng. Nội dung cũ vẫn còn trên mạng có thể được xem như đang chào bán.
Quán bar, quán cà phê, karaoke: trách nhiệm khi khách sử dụng
Lệnh cấm bao gồm cả việc sử dụng, nên các cơ sở dịch vụ cũng cần điều chỉnh cách vận hành. Một số việc cơ sở nên làm:
- Thông báo rõ cho khách rằng cơ sở không cho phép sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, khí cười.
- Hướng dẫn nhân viên cách nhắc khách lịch sự, và cách xử lý khi khách không hợp tác.
- Không bán, không cho thuê thiết bị, không "phục vụ" các sản phẩm này dưới bất kỳ tên gọi nào, kể cả hình thức đi kèm đồ uống.
- Rà lại nội dung quảng bá cũ của cơ sở: hình ảnh, video có xuất hiện các sản phẩm này nên gỡ.
- Với quán karaoke, bar thuộc diện có điều kiện về an ninh trật tự, vi phạm liên quan đến chất gây nghiện tại cơ sở có thể ảnh hưởng nghiêm trọng tới giấy chứng nhận đủ điều kiện.
- Lưu ý quy định về địa điểm cấm hút thuốc lá đã có từ trước vẫn áp dụng với thuốc lá điếu thông thường.
Trách nhiệm của cơ sở khi khách tự mang theo và sử dụng phụ thuộc vào văn bản xử lý cụ thể và mức độ cơ sở biết, dung túng hay ngăn chặn. Chủ động ngăn chặn và có thông báo là cách bảo vệ cơ sở tốt nhất.
Những hiểu lầm hay gặp sau lệnh cấm
"Chỉ cấm bán, người dùng thì không sao." Lệnh cấm của Quốc hội bao gồm cả việc sử dụng, không chỉ sản xuất và kinh doanh. Mức xử lý với người sử dụng theo văn bản hướng dẫn, nhưng đây không còn là hành vi được phép.
"Loại không có nicotine thì không bị cấm." Lệnh cấm nhắm vào thiết bị và sản phẩm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, không phân biệt theo quảng cáo của người bán về thành phần. Người mua cũng không có cách nào tự kiểm chứng dung dịch bên trong có gì.
"Bán phụ kiện, tinh dầu thì không phải bán thuốc lá điện tử." Phụ kiện, tinh dầu chuyên dùng cho thiết bị bị cấm phục vụ trực tiếp việc sử dụng sản phẩm bị cấm. Đổi tên gọi trên bài đăng không thay đổi bản chất hàng hoá.
"Hàng xách tay số lượng ít thì được." Lệnh cấm không có ngưỡng số lượng tối thiểu cho việc kinh doanh. Số lượng ảnh hưởng tới mức xử lý, không quyết định việc có vi phạm hay không.
Người bán online và người nhận hàng hộ
Phần lớn thuốc lá điện tử trước đây được bán qua mạng xã hội, giao bằng dịch vụ chuyển phát. Sau lệnh cấm, cả ba vai trong chuỗi này đều có rủi ro: người đăng bán, người giữ hàng, người vận chuyển biết rõ hàng là gì. Các sàn thương mại điện tử lớn đã xếp các sản phẩm này vào nhóm cấm đăng bán, và tài khoản vi phạm có thể bị khoá, thông tin bị cung cấp cho cơ quan chức năng khi có yêu cầu.
Một tình huống hay gặp là người trẻ nhận lời "giữ hàng hộ", "nhận hàng hộ" để kiếm thêm, không biết hoặc cố tình không hỏi trong kiện hàng có gì. Việc tàng trữ, vận chuyển hàng cấm không cần bạn là chủ hàng mới bị xử lý. Nếu bạn được nhờ nhận một kiện hàng không rõ nội dung từ người không quen biết rõ, hãy từ chối.
Với người bán từng kinh doanh mặt hàng này và đang lo về trách nhiệm cho giao dịch đã diễn ra trước thời điểm cấm, hoặc đang bị kiểm tra, hãy hỏi luật sư. Mỗi trường hợp phụ thuộc thời điểm giao dịch, số lượng, cách thức, và văn bản áp dụng; thông tin chung trên mạng không đủ để bạn tự đánh giá. Bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để có hướng đi ban đầu.
Còn lại gì cho cửa hàng có giấy bán lẻ thuốc lá
Với cửa hàng tiện lợi, tiệm tạp hoá đang có giấy phép bán lẻ sản phẩm thuốc lá, lệnh cấm không ảnh hưởng tới quyền bán thuốc lá điếu hợp pháp. Những điều kiện cũ vẫn giữ nguyên: mua từ thương nhân bán buôn, phân phối có giấy phép, hàng có tem, không bán cho người dưới 18 tuổi, không bán qua máy bán hàng tự động, tuân thủ quy định về trưng bày và địa điểm cấm bán.
Điều cần làm là dọn sạch mọi thứ liên quan đến sản phẩm bị cấm khỏi quầy, kho và kênh bán, để khi bị kiểm tra, cửa hàng chỉ có những gì giấy phép cho phép. Hồ sơ nguồn hàng thuốc lá điếu như hợp đồng, hoá đơn, bản sao giấy phép của nhà cung cấp nên được giữ đầy đủ, vì khi có đợt kiểm tra tập trung vào thuốc lá, đoàn kiểm tra thường xem toàn bộ quầy thuốc lá chứ không chỉ tìm sản phẩm bị cấm.
Nếu bạn đang định mở cửa hàng và tính bán thuốc lá, hãy xem thủ tục cấp giấy phép bán lẻ sản phẩm thuốc lá trên cổng dịch vụ công của tỉnh. Hồ sơ loại giấy phép này, gồm cơ quan cấp và lỗi hay gặp, bạn có thể xem thêm trên GiayPhep.com.
Câu hỏi thường gặp
Có thể xin giấy phép kinh doanh thuốc lá điện tử không?
Không. Không có thủ tục cấp phép nào cho thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Quốc hội đã quyết định cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng các sản phẩm này từ năm 2025.
Cửa hàng có giấy bán lẻ thuốc lá có được bán thuốc lá nung nóng không?
Không. Giấy phép bán lẻ sản phẩm thuốc lá chỉ áp dụng cho sản phẩm thuốc lá được phép lưu thông. Thuốc lá nung nóng nằm trong nhóm bị cấm, kể cả khi bao bì trông giống thuốc lá điếu.
Hàng thuốc lá điện tử còn tồn trong kho phải làm gì?
Dừng bán ngay, không chuyển sang bán kín hay gửi người khác bán. Cách giao nộp hoặc tiêu huỷ theo hướng dẫn hiện hành, bạn hỏi cơ quan quản lý thị trường hoặc công an địa phương; lượng hàng lớn nên có luật sư đi cùng.
Khách tự mang thuốc lá điện tử vào quán thì quán có bị liên đới không?
Lệnh cấm bao gồm cả việc sử dụng. Quán nên thông báo không cho phép sử dụng và hướng dẫn nhân viên nhắc khách. Mức trách nhiệm của quán phụ thuộc văn bản xử lý và việc quán có ngăn chặn hay dung túng.
Nhận giữ hộ một kiện thuốc lá điện tử có sao không?
Tàng trữ, vận chuyển hàng cấm có thể bị xử lý dù bạn không phải chủ hàng. Không nhận giữ hoặc nhận hộ kiện hàng không rõ nội dung từ người không quen biết rõ, nhất là khi được trả tiền để làm việc đó.
Khí cười bán ở quán bar có bị cấm không?
Nghị quyết của Quốc hội bao gồm cả một số loại khí, chất gây nghiện, gây hại cho sức khoẻ. Bán, cung cấp khí cười cho khách hít ở quán là hành vi rủi ro cao. Khí dùng trong công nghiệp, y tế có cơ chế quản lý riêng.