Danh mục kỹ thuật chuyên môn là danh sách những kỹ thuật, thủ thuật mà cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được cơ quan cấp phép cho thực hiện, phê duyệt cùng với hoặc sau khi cấp giấy phép hoạt động. Phòng khám chỉ được làm những gì có trong danh mục; làm kỹ thuật ngoài danh mục là hoạt động vượt phạm vi, dù người làm có tay nghề và cơ sở có máy.
Đây là khái niệm ít được nói đến khi bàn chuyện mở phòng khám, nhưng lại là nguyên nhân của nhiều vụ xử phạt và tai biến được báo chí nhắc tới, nhất là ở mảng thẩm mỹ và nha khoa. Hiểu danh mục kỹ thuật giúp chủ cơ sở biết mình đang đứng ở đâu, và giúp người bệnh biết hỏi gì trước khi đồng ý làm thủ thuật.
Danh mục kỹ thuật sinh ra thế nào
Khi đề nghị cấp giấy phép hoạt động, cơ sở đề xuất danh sách kỹ thuật định làm. Cơ quan cấp phép xem xét từng kỹ thuật dựa trên ba điều: hình thức tổ chức và chuyên khoa của cơ sở có cho phép làm kỹ thuật đó không, thiết bị cần cho kỹ thuật có đủ không, và người hành nghề có phạm vi, đào tạo phù hợp để làm không. Kỹ thuật nào đạt cả ba thì được phê duyệt.
Vì vậy danh mục kỹ thuật không phải là "danh sách mong muốn" mà là kết quả của việc đối chiếu điều kiện. Hai phòng khám cùng là phòng khám chuyên khoa da liễu có thể có danh mục rất khác nhau, tuỳ thiết bị và nhân sự của mỗi nơi. Một phòng khám mua thêm máy laser mới không tự động được làm kỹ thuật dùng máy đó; phải làm thủ tục bổ sung.
Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 còn đặt ra việc xếp cấp chuyên môn kỹ thuật cho cơ sở. Các văn bản hướng dẫn chi tiết về danh mục kỹ thuật theo chuyên khoa được ban hành và cập nhật định kỳ, nên khi chuẩn bị hồ sơ cần đối chiếu đúng văn bản đang có hiệu lực cho chuyên khoa của mình.
Ba lớp giới hạn chồng lên nhau
Một kỹ thuật chỉ được làm hợp pháp khi qua cả ba lớp dưới đây. Thiếu một lớp là vượt phạm vi, dù hai lớp kia đạt.
| Lớp | Câu hỏi | Ví dụ giả định về chỗ vướng |
|---|---|---|
| Hình thức tổ chức | Loại cơ sở này có được làm kỹ thuật này không | Phòng khám chuyên khoa muốn làm thủ thuật cần điều kiện của bệnh viện hoặc cơ sở có giường lưu |
| Danh mục được phê duyệt | Kỹ thuật này đã có trong danh mục của chính cơ sở chưa | Phòng khám mua máy mới nhưng chưa làm thủ tục bổ sung kỹ thuật |
| Phạm vi người hành nghề | Người trực tiếp làm có phạm vi hành nghề phù hợp không | Kỹ thuật có trong danh mục nhưng do người không có phạm vi phù hợp thực hiện |
Lớp thứ ba hay bị bỏ qua nhất. Cơ sở có kỹ thuật trong danh mục không có nghĩa là mọi nhân viên đều được làm; chỉ người có phạm vi hành nghề phù hợp và được phân công mới được thực hiện.
Vì sao làm ngoài danh mục bị coi là nghiêm trọng
Vì không ai đã kiểm tra điều kiện an toàn. Danh mục là bằng chứng rằng cơ quan quản lý đã xem thiết bị, nhân sự, quy trình cho kỹ thuật đó. Làm ngoài danh mục nghĩa là làm một việc chưa ai kiểm tra điều kiện, kể cả khả năng xử trí khi tai biến.
Vì hậu quả thường rơi vào thủ thuật xâm lấn. Những kỹ thuật hay bị làm ngoài danh mục thường là tiêm, can thiệp qua da, thủ thuật thẩm mỹ, nhổ răng phức tạp, cấy ghép. Đây chính là nhóm có rủi ro tai biến cao, cần sẵn sàng cấp cứu.
Vì nó kéo theo nhiều vi phạm khác. Làm kỹ thuật ngoài danh mục thường đi cùng việc dùng thiết bị chưa được kê khai, người làm chưa có phạm vi phù hợp, hồ sơ bệnh án ghi tránh đi. Khi kiểm tra, các vi phạm này được xem xét cùng nhau.
Vì bảo vệ người bệnh mất chỗ dựa. Khi tai biến xảy ra với kỹ thuật ngoài danh mục, cơ sở rất khó chứng minh mình đã tuân thủ quy trình. Điều này đặt cả cơ sở và người làm vào thế bất lợi trong mọi tranh chấp.
Bổ sung kỹ thuật mới: trình tự hợp lý
Muốn làm thêm kỹ thuật, cơ sở làm thủ tục đề nghị bổ sung danh mục với cơ quan đã cấp giấy phép hoạt động. Thành phần hồ sơ và thời hạn xử lý đối chiếu trên Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc tại Sở Y tế. Trình tự chuẩn bị nên như sau:
- Xác định kỹ thuật cụ thể theo tên trong danh mục kỹ thuật chuyên khoa hiện hành, tránh tên gọi thương mại của dịch vụ.
- Kiểm tra hình thức tổ chức của cơ sở có được làm kỹ thuật đó không; nếu không, cân nhắc thay đổi hình thức tổ chức trước.
- Chuẩn bị người làm: người hành nghề có phạm vi phù hợp, có chứng nhận đào tạo kỹ thuật nếu kỹ thuật yêu cầu.
- Chuẩn bị thiết bị: lắp đặt, hồ sơ nguồn gốc, kiểm định hoặc hiệu chuẩn theo yêu cầu.
- Viết quy trình kỹ thuật và quy trình xử trí tai biến áp dụng tại cơ sở.
- Nộp hồ sơ đề nghị bổ sung, tiếp đoàn thẩm định nếu có.
- Chỉ triển khai cho người bệnh sau khi có văn bản phê duyệt; cập nhật bảng giá niêm yết và tài liệu giới thiệu dịch vụ.
Bước cuối nghe đơn giản nhưng hay bị làm sớm: nhiều cơ sở quảng cáo dịch vụ mới khi hồ sơ còn đang xử lý. Quảng cáo dịch vụ y tế có quy định riêng, và quảng cáo kỹ thuật chưa được phê duyệt là thêm một vi phạm.
Những nhóm dịch vụ hay bị làm vượt danh mục
Qua các đợt kiểm tra được công bố công khai, có một số nhóm dịch vụ lặp lại nhiều lần trong danh sách vi phạm. Nhận ra chúng giúp chủ cơ sở tự rà soát, và giúp người bệnh cảnh giác:
- Tiêm chất làm đầy, tiêm thuốc giãn cơ, tiêm tan mỡ tại cơ sở chỉ được làm chăm sóc da hoặc tại phòng khám chưa có kỹ thuật này trong danh mục.
- Phẫu thuật thẩm mỹ như cắt mí, nâng mũi thực hiện ở nơi không đủ điều kiện về hình thức tổ chức, phòng mổ và gây mê.
- Cấy ghép răng, nâng xoang, ghép xương ở phòng khám nha khoa mới được phê duyệt các kỹ thuật cơ bản.
- Truyền dịch, truyền "vitamin" theo yêu cầu tại phòng khám hoặc tại nhà mà không có chỉ định và không có kỹ thuật tương ứng.
- Thủ thuật dùng laser, sóng cao tần mức năng lượng cao do người không có phạm vi hành nghề phù hợp vận hành.
- Châm cứu, cấy chỉ, giác hơi xâm lấn thực hiện tại cơ sở không phải là cơ sở khám chữa bệnh y học cổ truyền được cấp phép.
Điểm chung của nhóm này là doanh thu cao, nhu cầu lớn và người bệnh thường không hỏi về giấy phép. Đó cũng là lý do cơ quan quản lý thường chọn chúng khi lên kế hoạch kiểm tra.
Khi bị kiểm tra phát hiện làm ngoài danh mục
Đoàn kiểm tra thường đối chiếu ba nguồn: danh mục kỹ thuật được phê duyệt, bảng giá niêm yết hoặc tài liệu quảng cáo, và hồ sơ bệnh án, sổ thủ thuật. Một dịch vụ xuất hiện trong bảng giá hay trên trang quảng cáo nhưng không có trong danh mục là dấu hiệu đầu tiên. Hồ sơ bệnh án ghi tên kỹ thuật khác đi để "lách" danh mục thường làm vụ việc nặng thêm, vì lúc này có thêm yếu tố ghi chép không trung thực.
Hậu quả có thể bao gồm xử phạt vi phạm hành chính, đình chỉ một phần hoặc toàn bộ hoạt động, và xem xét trách nhiệm của người trực tiếp làm cũng như người chịu trách nhiệm chuyên môn kỹ thuật. Mức xử lý cụ thể phụ thuộc văn bản xử phạt hiện hành và tình tiết từng vụ, nên không có con số chung để đưa ra ở đây.
Việc nên làm ngay khi nhận biên bản là dừng hẳn kỹ thuật đó, rà lại toàn bộ danh mục so với dịch vụ đang cung cấp, gỡ quảng cáo các dịch vụ chưa được phê duyệt, và nếu muốn tiếp tục cung cấp thì làm thủ tục bổ sung danh mục đúng trình tự. Trường hợp có người bệnh bị ảnh hưởng hoặc có khả năng bị truy cứu trách nhiệm cao hơn, nên có luật sư đồng hành từ sớm.
Người bệnh nên hỏi gì trước khi làm thủ thuật
Bạn có quyền hỏi cơ sở về giấy phép hoạt động và kỹ thuật bạn sắp làm có nằm trong phạm vi được phép không. Cơ sở hoạt động đúng thường công khai giấy phép tại nơi tiếp đón và không ngại trả lời. Bạn cũng có thể hỏi tên người trực tiếp làm thủ thuật và chức danh của họ, rồi tự tra cứu thông tin người hành nghề qua kênh tra cứu chính thức của ngành y tế.
Với thủ thuật thẩm mỹ có xâm lấn, nên hỏi thêm cơ sở xử trí thế nào nếu có tai biến: có thuốc và phương tiện cấp cứu tại chỗ không, chuyển đến đâu nếu vượt khả năng. Câu trả lời mơ hồ là tín hiệu nên dừng lại. Một câu hỏi khác ít người nghĩ tới là kỹ thuật sẽ được làm ở phòng nào: thủ thuật xâm lấn làm trong buồng tư vấn hay phòng chăm sóc da, không có khu vô khuẩn riêng, là dấu hiệu cơ sở đang làm vượt điều kiện của mình. Đừng ngại hỏi; cơ sở làm đúng thường coi đó là cơ hội để giải thích quy trình an toàn của họ. Nếu đã xảy ra tai biến và cần xác định trách nhiệm, hãy giữ lại toàn bộ giấy tờ, hoá đơn, hình ảnh và hỏi luật sư trên AI Cố Vấn về hướng xử lý.
Câu hỏi thường gặp
Phòng khám có máy rồi có được làm kỹ thuật dùng máy đó ngay không?
Chưa được nếu kỹ thuật chưa nằm trong danh mục được phê duyệt của cơ sở. Có máy chỉ là một trong ba điều kiện; cơ sở cần làm thủ tục bổ sung danh mục kỹ thuật, được thẩm định nếu có yêu cầu, rồi mới triển khai cho người bệnh.
Bác sĩ có phạm vi phù hợp có được làm kỹ thuật ngoài danh mục của phòng khám không?
Không. Phạm vi hành nghề của bác sĩ và danh mục kỹ thuật của cơ sở là hai giới hạn khác nhau và phải cùng thoả. Bác sĩ có thể làm kỹ thuật đó ở một cơ sở khác đã được phê duyệt, nhưng không làm tại cơ sở chưa có kỹ thuật trong danh mục.
Danh mục kỹ thuật có phải công khai cho người bệnh không?
Cơ sở có nghĩa vụ công khai một số thông tin như giấy phép hoạt động, giá dịch vụ. Với danh mục kỹ thuật, người bệnh có quyền hỏi và cơ sở hoạt động minh bạch thường sẵn sàng cho xem. Nếu cơ sở né tránh câu hỏi này, bạn nên cân nhắc lại trước khi đồng ý làm thủ thuật.
Tên dịch vụ quảng cáo khác tên kỹ thuật trong danh mục thì sao?
Tên thương mại của dịch vụ thường khác tên kỹ thuật chuyên môn. Điều quan trọng là thao tác thật sự thực hiện trên người bệnh có tương ứng với một kỹ thuật đã được phê duyệt hay không. Đặt tên hấp dẫn cho một kỹ thuật ngoài danh mục không làm nó trở nên hợp pháp.
Muốn bỏ bớt kỹ thuật trong danh mục có cần báo không?
Nếu cơ sở không còn đủ điều kiện làm một kỹ thuật, ví dụ người làm nghỉ việc hoặc máy hỏng không thay, thì phải dừng thực hiện kỹ thuật đó. Việc điều chỉnh danh mục và thông báo với cơ quan cấp phép nên đối chiếu quy định hiện hành để làm đúng thủ tục.