Giáo viên đang dạy ở trường công vẫn được dạy thêm ngoài nhà trường, nhưng không được dạy thêm có thu tiền cho chính học sinh mình đang được phân công dạy chính khoá, không được tham gia quản lý, điều hành một cơ sở dạy thêm, và phải báo cáo hiệu trưởng về việc dạy thêm của mình. Đó là ba điểm cốt lõi của quy định mới về dạy thêm, học thêm áp dụng từ đầu năm 2025.
Quy định mới làm thay đổi cách nhiều giáo viên vẫn làm lâu nay: dạy nhóm học sinh lớp mình tại nhà, hoặc đứng tên quản lý một trung tâm nhỏ cùng người thân. Bài dưới tách rõ từng tình huống, kèm nghĩa vụ của chính giáo viên, của nhà trường và của cơ sở dạy thêm. Chi tiết từng điều khoản nên đọc bản gốc của quy định hiện hành và hướng dẫn của Sở Giáo dục và Đào tạo tại tỉnh, thành nơi bạn công tác.
Được và không được: bảng tra nhanh
Bảng dưới gom các tình huống hay gặp nhất với giáo viên trường công lập. Một số địa phương có hướng dẫn chi tiết thêm, nên đối chiếu văn bản của Sở Giáo dục và Đào tạo nơi công tác.
| Tình huống | Được không | Ghi chú |
|---|---|---|
| Dạy thêm có thu tiền cho học sinh lớp mình đang dạy chính khoá | Không | Áp dụng cả khi dạy tại nhà, tại trung tâm hay trực tuyến |
| Dạy thêm cho học sinh trường khác hoặc lớp khác không do mình dạy | Được, với điều kiện | Phải báo cáo hiệu trưởng; cơ sở tổ chức phải đáp ứng điều kiện |
| Đứng tên quản lý, điều hành một trung tâm dạy thêm | Không, với giáo viên trường công | Có thể tham gia dạy, nhưng không quản lý điều hành |
| Dạy thêm trong trường cho học sinh cần phụ đạo, bồi dưỡng, ôn thi cuối cấp | Được, không thu tiền | Do nhà trường tổ chức theo kế hoạch, học sinh tự nguyện |
| Dạy thêm môn văn hoá cho học sinh tiểu học | Không, trừ một số nội dung | Ngoại lệ thường là năng khiếu nghệ thuật, thể dục thể thao, kỹ năng sống |
| Cắt nội dung chính khoá để dạy ở lớp thêm | Không | Vi phạm nghiêm trọng về đạo đức nghề nghiệp |
Điểm hay bị hiểu lầm nhất là dòng đầu tiên: không có ngoại lệ "học sinh tự nguyện xin học". Quy định nhằm cắt đứt quan hệ lợi ích giữa người chấm điểm hằng ngày và người thu tiền học thêm.
Vì sao quy định nhắm vào học sinh lớp mình
Lý do đằng sau dễ hiểu khi nhìn từ phía phụ huynh. Giáo viên chính khoá là người chấm bài, nhận xét, quyết định điểm của học sinh. Khi người đó đồng thời thu tiền dạy thêm của chính học sinh ấy, áp lực đi học thêm là có thật dù không ai nói ra. Học sinh không đi học thêm lo bị thiệt, phụ huynh lo con bị để ý.
Quy định mới chọn cách cắt hẳn quan hệ này thay vì dựa vào tự giác. Giáo viên vẫn được dùng năng lực của mình để dạy thêm, nhưng cho học sinh không thuộc lớp mình phụ trách. Học sinh lớp mình cần phụ đạo thì nhà trường tổ chức dạy trong trường, không thu tiền.
Với giáo viên, cách hiểu này giúp tự xử lý những tình huống chưa có trong văn bản. Câu hỏi để tự kiểm tra là: việc mình đang làm có tạo ra quan hệ thu tiền với học sinh mà mình đang đánh giá không. Nếu có, dù dưới hình thức nào, như nhờ người thân đứng lớp, thu qua tài khoản người khác, gọi là câu lạc bộ, thì gần như chắc chắn đang đi ngược tinh thần quy định.
Nghĩa vụ báo cáo hiệu trưởng gồm những gì
Giáo viên dạy thêm ngoài nhà trường phải báo cáo với hiệu trưởng hoặc thủ trưởng đơn vị. Nội dung báo cáo thường gồm những thông tin sau; biểu mẫu cụ thể theo hướng dẫn của nhà trường và Sở Giáo dục và Đào tạo:
- Môn học hoặc nội dung dạy thêm.
- Địa điểm dạy: tại cơ sở nào, của tổ chức nào, hay trực tuyến qua nền tảng nào.
- Hình thức: dạy tại cơ sở dạy thêm có đăng ký, dạy nhóm do mình tổ chức, hay dạy kèm riêng.
- Thời gian dạy trong tuần, bảo đảm không trùng lịch công tác ở trường.
- Cam kết không dạy thêm có thu tiền cho học sinh mình đang được phân công dạy chính khoá.
- Cập nhật khi có thay đổi về nơi dạy, lịch dạy hoặc đối tượng học sinh.
Báo cáo không phải là xin phép theo nghĩa hành chính, nhưng không báo cáo là vi phạm nghĩa vụ của viên chức. Báo cáo đầy đủ cũng là cách tự bảo vệ: khi có phản ánh, giáo viên có bằng chứng mình đã minh bạch từ đầu.
Giáo viên tự tổ chức lớp thì cần gì
Một số giáo viên không dạy ở trung tâm mà tự mở lớp nhỏ tại nhà cho học sinh trường khác. Theo quy định mới, tổ chức hoặc cá nhân dạy thêm ngoài nhà trường có thu tiền phải đăng ký kinh doanh theo quy định và công khai thông tin về môn học, thời lượng, địa điểm, hình thức và mức thu trước khi tuyển sinh. Giáo viên tự tổ chức lớp là một cá nhân như vậy, nên các nghĩa vụ này cũng áp dụng.
Ở đây có một điểm cần cân nhắc với viên chức: tự tổ chức lớp khác với tham gia quản lý, điều hành một cơ sở dạy thêm. Ranh giới giữa "mở lớp của mình" và "điều hành một cơ sở" nằm ở quy mô và cách tổ chức. Một giáo viên tự dạy một nhóm học sinh là một chuyện; một giáo viên thuê thêm người dạy, chia nhiều lớp, thu tiền và chia lợi nhuận là chuyện khác. Trường hợp sau dễ bị xem là điều hành.
Vì quy định với viên chức còn chịu thêm Luật Viên chức và quy chế của từng trường, giáo viên muốn tự mở lớp nên hỏi trước nhà trường hoặc phòng chuyên môn của Sở để biết cách hiểu đang áp dụng ở địa phương. Các khoản thu từ dạy thêm cũng phát sinh nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân; phần này nên tra thêm ở các cẩm nang thuế, không thuộc phạm vi bài này.
Những tình huống xám hay hỏi
Học sinh năm ngoái mình dạy, năm nay lên lớp khác. Nếu năm nay bạn không còn được phân công dạy chính khoá em đó, em không còn là đối tượng bị cấm. Nhưng nên ghi rõ trong báo cáo để tránh hiểu nhầm, nhất là khi vẫn cùng trường.
Dạy trực tuyến qua nền tảng của một công ty. Hình thức trực tuyến không làm thay đổi nguyên tắc. Nếu trong lớp trực tuyến có học sinh bạn đang dạy chính khoá và lớp có thu tiền, đó vẫn là vi phạm.
Người thân mở trung tâm, mình chỉ dạy. Giáo viên được tham gia dạy ở cơ sở đáp ứng điều kiện, nhưng không được quản lý, điều hành. Nếu thực tế bạn là người quyết định tuyển sinh, thu chi, phân lớp thì việc đứng tên người thân không thay đổi bản chất.
Dạy năng khiếu, kỹ năng cho học sinh tiểu học trường mình. Nội dung năng khiếu nghệ thuật, thể thao, kỹ năng sống thuộc nhóm ngoại lệ với cấp tiểu học, nhưng nguyên tắc không thu tiền của học sinh mình đang dạy chính khoá vẫn cần cân nhắc. Nên hỏi nhà trường trước.
Ôn thi cuối cấp cho học sinh lớp mình theo yêu cầu phụ huynh. Nhà trường có thể tổ chức ôn thi trong trường, không thu tiền, cho học sinh cuối cấp tự nguyện đăng ký. Tự tổ chức lớp ôn có thu tiền cho chính học sinh lớp mình thì vẫn bị cấm.
Vi phạm thì bị xử lý thế nào
Giáo viên trường công vi phạm quy định dạy thêm có thể bị xử lý theo hai đường. Đường thứ nhất là kỷ luật viên chức theo quy định về xử lý kỷ luật, với các hình thức từ nhẹ đến nặng tuỳ mức độ và tái phạm. Đường thứ hai là xử phạt hành chính nếu việc tổ chức dạy thêm vi phạm điều kiện kinh doanh, ví dụ không đăng ký, không công khai thông tin.
Hiệu trưởng cũng có trách nhiệm quản lý việc dạy thêm của giáo viên trong trường. Trường để giáo viên vi phạm kéo dài mà không xử lý thì người đứng đầu có thể bị xem xét trách nhiệm. Vì vậy nhiều trường yêu cầu báo cáo định kỳ và rà phản ánh của phụ huynh khá chặt kể từ khi quy định mới áp dụng.
Với giáo viên đang ở vùng xám, cách an toàn là chủ động: báo cáo đầy đủ, điều chỉnh danh sách học sinh để loại hẳn học sinh mình đang dạy chính khoá, chuyển sang dạy ở cơ sở có đăng ký nếu đang tự tổ chức quy mô lớn. Khi đã bị lập biên bản hoặc đưa ra hội đồng kỷ luật, nên tìm hiểu quyền giải trình của viên chức và hỏi luật sư về hướng xử lý.
Cơ sở dạy thêm nhận giáo viên trường công: trách nhiệm của bên tuyển
Quy định mới không chỉ đặt nghĩa vụ lên giáo viên mà cả lên tổ chức dạy thêm. Trung tâm hay cơ sở dạy thêm có thu tiền phải đăng ký kinh doanh, công khai thông tin về môn học, thời lượng, địa điểm, hình thức tổ chức và mức thu trước khi tuyển sinh, và chịu trách nhiệm về việc tổ chức dạy thêm của mình. Khi nhận giáo viên đang dạy ở trường công, cơ sở cũng nên có cách bảo đảm giáo viên đó không dạy chính học sinh mình phụ trách ở trường.
Cách làm thực tế là khi xếp lớp, cơ sở hỏi trường và lớp của từng học viên, đối chiếu với nơi công tác và lớp phụ trách của giáo viên, rồi tránh xếp trùng. Việc này nên ghi lại trong sổ xếp lớp để có căn cứ khi có phản ánh. Cơ sở cũng nên đề nghị giáo viên cung cấp xác nhận đã báo cáo với nhà trường, hoặc ít nhất cam kết bằng văn bản về việc đã báo cáo.
Với phụ huynh, công khai thông tin còn giúp họ biết mình đang gửi con vào đâu và người dạy là ai. Khi một cơ sở công khai đầy đủ, giữ sổ xếp lớp tách bạch, tranh chấp về sau thường dễ giải quyết hơn nhiều. Nếu cần tra thủ tục đăng ký cho cơ sở dạy thêm, bạn có thể xem hồ sơ từng loại giấy phép trên GiayPhep.com và đối chiếu hướng dẫn của Sở Giáo dục và Đào tạo nơi đặt cơ sở.
Câu hỏi thường gặp
Giáo viên hợp đồng ở trường công có bị áp dụng quy định này không?
Quy định về dạy thêm áp dụng với giáo viên đang dạy tại nhà trường nói chung, không chỉ viên chức trong biên chế. Giới hạn với học sinh mình đang dạy chính khoá vẫn áp dụng. Các quy định riêng về viên chức có thể khác, nên hỏi lại nhà trường về tình trạng hợp đồng của mình.
Giáo viên trường tư thục có được dạy thêm học sinh lớp mình không?
Quy định về dạy thêm áp dụng cho giáo viên đang dạy tại nhà trường, gồm cả trường ngoài công lập, ở nguyên tắc không dạy thêm có thu tiền cho học sinh mình đang dạy chính khoá. Riêng giới hạn về quản lý, điều hành cơ sở dạy thêm nhắm vào giáo viên trường công lập.
Dạy kèm một học sinh lớp mình miễn phí có bị cấm không?
Điều bị cấm là dạy thêm có thu tiền với học sinh mình đang dạy chính khoá. Giúp đỡ miễn phí, minh bạch thì khác về bản chất, nhưng nên làm trong khuôn khổ phụ đạo của nhà trường để tránh nghi ngờ thu tiền dưới hình thức khác.
Báo cáo hiệu trưởng có cần làm lại mỗi năm học không?
Thường nên cập nhật mỗi năm học vì danh sách lớp được phân công dạy chính khoá thay đổi, kéo theo danh sách học sinh không được dạy thêm cũng thay đổi. Khi đổi nơi dạy hay lịch dạy giữa năm cũng nên báo cáo bổ sung.
Phụ huynh tự nguyện nhờ thì có được dạy học sinh lớp mình không?
Không. Quy định không có ngoại lệ cho trường hợp phụ huynh hoặc học sinh tự nguyện xin học thêm có thu tiền với chính giáo viên dạy chính khoá. Nếu học sinh cần hỗ trợ, nên đề xuất nhà trường tổ chức phụ đạo trong trường, không thu tiền.