Giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành nội địa cho phép doanh nghiệp xây dựng, bán và tổ chức chương trình du lịch cho khách đi trong lãnh thổ Việt Nam. Giấy phép lữ hành quốc tế mở rộng sang hai tập khách: người nước ngoài vào Việt Nam du lịch và người ở Việt Nam đi du lịch nước ngoài. Khác biệt không chỉ nằm ở tên giấy mà ở mức ký quỹ, tiêu chuẩn người phụ trách, cơ quan cấp và những việc doanh nghiệp được phép làm.
Nhiều người mới vào nghề xin luôn giấy quốc tế vì nghĩ "rộng hơn thì tốt hơn", rồi để một khoản ký quỹ lớn nằm im trong ngân hàng mà cả năm không bán nổi một tour nước ngoài. Ngược lại, có công ty nội địa lỡ nhận một đoàn khách Hàn Quốc qua người quen và vô tình làm việc vượt phạm vi giấy phép. Bài này so hai loại giấy phép theo từng tiêu chí, giúp bạn chọn đúng phạm vi ngay từ đầu và biết lúc nào đáng nâng cấp.
Lữ hành là gì và vì sao chia hai loại giấy phép
Theo Luật Du lịch, kinh doanh dịch vụ lữ hành là việc xây dựng, bán và tổ chức thực hiện một phần hoặc toàn bộ chương trình du lịch cho khách. Từ khoá quan trọng là "tổ chức thực hiện": doanh nghiệp lữ hành là bên chịu trách nhiệm với khách về cả chuyến đi, từ xe, phòng, bữa ăn, vé tham quan tới hướng dẫn viên và xử lý sự cố. Vì trách nhiệm lớn như vậy, nhà nước đặt điều kiện trước khi cho phép làm, thay vì để ai cũng có thể nhận tiền tour.
Luật chia hoạt động này theo tập khách. Lữ hành nội địa phục vụ khách du lịch trong nước, tức là người đi trong lãnh thổ Việt Nam. Lữ hành quốc tế phục vụ khách quốc tế đến Việt Nam (thường gọi là inbound) và khách du lịch ra nước ngoài (outbound); một doanh nghiệp có giấy phép quốc tế được phục vụ cả khách nội địa. Lý do của cách chia là rủi ro khác nhau: đưa đoàn ra nước ngoài liên quan thị thực, vé máy bay quốc tế, đối tác ở nước sở tại, và nếu doanh nghiệp đổ vỡ giữa chừng thì khách bị kẹt ở xa.
Một điểm hay bị bỏ qua: lữ hành chỉ dành cho doanh nghiệp. Hộ kinh doanh, cá nhân hay hợp tác xã không thuộc diện được cấp giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành. Vì vậy câu hỏi "chọn nội địa hay quốc tế" chỉ đặt ra sau khi bạn đã có, hoặc đang thành lập, một doanh nghiệp có ngành nghề phù hợp.
So sánh hai loại giấy phép theo từng tiêu chí
Bảng dưới đây tóm tắt khác biệt cốt lõi. Mức tiền ký quỹ, thời hạn giải quyết và lệ phí được quy định ở văn bản hướng dẫn và đã từng được điều chỉnh, nên bài không ghi con số; bạn đối chiếu thủ tục hiện hành trên Cổng Dịch vụ công quốc gia trước khi chuẩn bị tiền.
| Tiêu chí | Lữ hành nội địa | Lữ hành quốc tế | Lưu ý khi chọn |
|---|---|---|---|
| Tập khách được phục vụ | Khách đi trong lãnh thổ Việt Nam | Khách quốc tế vào Việt Nam, khách ra nước ngoài và cả khách nội địa | Giấy quốc tế có thể giới hạn theo inbound, outbound hoặc cả hai tuỳ mức ký quỹ |
| Ký quỹ | Một mức cho lữ hành nội địa | Mức cao hơn, phân biệt theo phục vụ khách vào, khách ra hoặc cả hai | Tiền nằm phong toả ở ngân hàng suốt thời gian hoạt động |
| Người phụ trách kinh doanh lữ hành | Chuyên ngành lữ hành hoặc chuyên ngành khác kèm chứng chỉ nghiệp vụ điều hành du lịch nội địa | Chuyên ngành lữ hành hoặc chuyên ngành khác kèm chứng chỉ nghiệp vụ điều hành du lịch quốc tế | Chứng chỉ nội địa không dùng thay cho chứng chỉ quốc tế |
| Cơ quan cấp | Cơ quan chuyên môn về du lịch cấp tỉnh | Cơ quan du lịch theo phân cấp hiện hành | Thẩm quyền từng được điều chỉnh, cần tra mục cơ quan thực hiện trên cổng dịch vụ công |
| Rủi ro vượt phạm vi | Nhận khách nước ngoài hoặc bán tour nước ngoài là vượt phạm vi | Phải bán đúng phần inbound hoặc outbound đã ký quỹ | Vượt phạm vi bị xử phạt và có thể bị thu hồi giấy phép |
Khi nói "phục vụ khách quốc tế", luật nhìn vào tư cách khách du lịch chứ không nhìn vào quốc tịch người trả tiền. Một gia đình người nước ngoài đang sinh sống, làm việc lâu dài ở Việt Nam đi Đà Lạt cuối tuần cần được xem xét cẩn thận; khi phân vân, hãy hỏi cơ quan cấp phép để có câu trả lời bằng văn bản.
Ký quỹ: khoản tiền quyết định nhiều nhất
Ký quỹ là khoản tiền doanh nghiệp gửi vào tài khoản phong toả tại ngân hàng, dùng để bảo đảm có tiền xử lý khi khách gặp rủi ro, chẳng hạn đưa khách về nước khi doanh nghiệp không còn khả năng tổ chức tiếp. Doanh nghiệp vẫn được hưởng lãi theo thoả thuận với ngân hàng nhưng không được rút tuỳ ý trong thời gian còn kinh doanh lữ hành.
Với lữ hành quốc tế, mức ký quỹ cao hơn nội địa và còn tách theo việc doanh nghiệp phục vụ khách vào Việt Nam, đưa khách ra nước ngoài hay cả hai. Nhà nước từng có giai đoạn giảm tạm thời mức ký quỹ để hỗ trợ doanh nghiệp sau dịch, rồi quay về mức thường. Vì vậy con số bạn đọc trên mạng có thể đã lỗi thời; hãy lấy mức trong văn bản đang có hiệu lực tại thời điểm nộp hồ sơ.
Câu hỏi thực tế nên đặt là: trong mười hai tháng tới, có bao nhiêu đoàn outbound thật sự? Nếu câu trả lời là "chưa chắc", khoản ký quỹ quốc tế sẽ là vốn chết. Nhiều doanh nghiệp nhỏ chọn khởi đầu bằng nội địa, tích luỹ khách và đối tác, rồi nâng cấp khi đã có hợp đồng outbound đầu tiên trong tay.
Năm tình huống dễ vượt phạm vi giấy phép nội địa
Nhận đoàn khách nước ngoài qua người quen. Một công ty nội địa ở Quảng Ninh nhận lời tổ chức du thuyền vịnh Hạ Long cho đoàn khách Hàn Quốc do bạn bè giới thiệu (ví dụ giả định). Dù chỉ một đoàn, đây là phục vụ khách quốc tế đến Việt Nam, nằm ngoài phạm vi nội địa.
Bán tour nước ngoài rồi "đẩy" cho công ty khác làm. Nếu bạn ký hợp đồng và thu tiền của khách với tư cách bên tổ chức, trách nhiệm vẫn ở bạn. Muốn bán tour nước ngoài mà chỉ có giấy nội địa, cách đúng là làm đại lý cho doanh nghiệp lữ hành quốc tế, ký hợp đồng đại lý và để hợp đồng với khách đứng tên doanh nghiệp quốc tế.
Tour biên giới có một chặng sang nước láng giềng. Chương trình tham quan chợ cửa khẩu có sang bên kia biên giới vài giờ vẫn là đưa khách ra nước ngoài, dù ngắn. Những tour kiểu này hay bị nhầm là nội địa.
Đón khách quốc tế đã mua tour từ đối tác nước ngoài. Nhận làm phần dịch vụ mặt đất cho đối tác ở nước ngoài thực chất là phục vụ khách inbound. Doanh nghiệp nội địa không nên ký hợp đồng trực tiếp kiểu này.
Đăng quảng cáo tour nước ngoài trên trang của công ty. Chào bán đã là một phần của hoạt động kinh doanh. Trang web hoặc trang mạng xã hội của doanh nghiệp nội địa đăng bán tour Thái Lan dưới tên mình là dấu hiệu đầu tiên mà cơ quan kiểm tra để ý.
Nâng từ nội địa lên quốc tế: các bước cần làm
Doanh nghiệp đang có giấy phép nội địa không xin "thêm" một giấy mới song song mà làm thủ tục cấp đổi sang giấy phép quốc tế. Trình tự chung như sau; tên gọi thủ tục và cơ quan tiếp nhận cần đối chiếu cổng dịch vụ công.
- Rà ngành nghề trên giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, bảo đảm có ngành điều hành tour du lịch phù hợp.
- Chuẩn bị người phụ trách kinh doanh lữ hành đạt chuẩn quốc tế: tốt nghiệp chuyên ngành lữ hành, hoặc chuyên ngành khác kèm chứng chỉ nghiệp vụ điều hành du lịch quốc tế; người này phải giữ chức danh phụ trách thật sự trong doanh nghiệp.
- Làm việc với ngân hàng để nâng khoản ký quỹ lên mức quốc tế tương ứng phạm vi inbound, outbound hoặc cả hai, lấy giấy chứng nhận ký quỹ mới.
- Lập hồ sơ đề nghị cấp đổi giấy phép, kèm bản gốc giấy phép nội địa đang có theo yêu cầu của thủ tục.
- Nộp hồ sơ trực tuyến hoặc tại bộ phận một cửa theo hướng dẫn, theo dõi yêu cầu bổ sung nếu có.
- Sau khi nhận giấy mới, cập nhật hợp đồng mẫu, trang web, hồ sơ năng lực, và làm thủ tục rút phần ký quỹ không còn cần đến nếu có.
Trong thời gian chờ cấp đổi, doanh nghiệp vẫn chỉ được làm trong phạm vi nội địa. Đừng nhận cọc tour nước ngoài với lời hứa "giấy sắp có".
Khi nào giữ nội địa là lựa chọn khôn ngoan
Không phải doanh nghiệp nào cũng cần giấy quốc tế. Nếu thế mạnh của bạn là tour trải nghiệm ở một vùng, như trekking Tây Bắc, tour sông nước miền Tây hay du lịch học đường cho trường học, khách chủ yếu là người Việt, thì nội địa vừa đủ và đỡ được một khoản vốn đáng kể. Khi có khách nước ngoài hỏi, bạn có thể hợp tác với một doanh nghiệp lữ hành quốc tế để họ đứng ra ký hợp đồng, còn bạn cung cấp dịch vụ theo hợp đồng giữa hai doanh nghiệp, với điều kiện cách phân vai này đúng với thực tế chứ không phải hình thức.
Ngược lại, nếu bạn định làm thị trường khách Hàn, Nhật, châu Âu, hoặc bán tour đi Thái Lan, Hàn Quốc, Nhật Bản cho khách Việt, thì giấy quốc tế là điều kiện tối thiểu. Đi đường vòng bằng cách mượn tư cách công ty khác rất dễ biến thành cho mượn giấy phép, một hành vi bị cấm và có thể kéo cả hai doanh nghiệp vào rắc rối.
Bạn có thể xem hồ sơ từng loại giấy phép lữ hành trên GiayPhep.com để so thành phần hồ sơ trước khi quyết định. Nếu cấu trúc hợp tác giữa các doanh nghiệp phức tạp, có vốn nước ngoài hoặc liên quan hợp đồng với đối tác ở nước ngoài, hãy hỏi người làm nghề trước khi ký.
Câu hỏi thường gặp
Có giấy phép lữ hành quốc tế thì có phải xin thêm giấy nội địa không?
Không. Doanh nghiệp có giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành quốc tế được phục vụ cả khách du lịch nội địa. Bạn chỉ cần bảo đảm khoản ký quỹ và người phụ trách đáp ứng mức quốc tế đã đăng ký.
Giấy phép lữ hành quốc tế có phải xin riêng cho inbound và outbound không?
Giấy phép quốc tế ghi phạm vi theo khoản ký quỹ doanh nghiệp đã gửi: phục vụ khách vào Việt Nam, khách ra nước ngoài hoặc cả hai. Muốn mở rộng phạm vi sau này thì bổ sung ký quỹ và làm thủ tục theo hướng dẫn hiện hành.
Chứng chỉ điều hành du lịch nội địa có dùng cho giấy phép quốc tế được không?
Không. Người phụ trách kinh doanh lữ hành của doanh nghiệp quốc tế phải có chứng chỉ nghiệp vụ điều hành du lịch quốc tế nếu không tốt nghiệp chuyên ngành lữ hành. Chứng chỉ quốc tế thì dùng được cho cả nội địa.
Hộ kinh doanh có được xin giấy phép lữ hành nội địa không?
Không. Luật Du lịch chỉ cấp giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành cho doanh nghiệp. Hộ kinh doanh muốn bán tour có thể tìm hiểu hình thức đại lý lữ hành, vốn có điều kiện nhẹ hơn nhưng không được tự tổ chức chương trình du lịch.
Đang có giấy nội địa, nhận một đoàn khách nước ngoài thì bị xử lý ra sao?
Đó là kinh doanh vượt phạm vi giấy phép. Mức xử phạt cụ thể nằm trong nghị định xử phạt vi phạm hành chính về du lịch đang có hiệu lực; vi phạm nghiêm trọng hoặc lặp lại có thể dẫn tới thu hồi giấy phép. Cách an toàn là chuyển đoàn cho doanh nghiệp quốc tế ký hợp đồng.
Nâng lên giấy quốc tế mất bao lâu?
Thời hạn giải quyết được ghi trong thủ tục hành chính trên cổng dịch vụ công và có thể thay đổi theo văn bản mới. Phần tốn thời gian nhất thường là chuẩn bị người phụ trách đạt chuẩn và làm ký quỹ ở ngân hàng, nên hãy bắt đầu từ hai việc này.