Người nước ngoài vào Việt Nam ngắn ngày thường đi một trong ba đường: dùng diện miễn thị thực nếu quốc tịch được miễn, tự xin thị thực điện tử qua mạng, hoặc xin thị thực có ký hiệu theo mục đích thông qua một cơ quan, tổ chức, cá nhân ở Việt Nam đứng ra bảo lãnh. Mỗi đường có thời hạn, người làm và giới hạn riêng; chọn sai đường thì người đó vẫn vào được Việt Nam nhưng bị bó tay khi muốn ở lâu hơn hoặc làm việc khác.
Câu hỏi "nên xin visa gì" là một trong những câu người ta hỏi dịch vụ nhiều nhất. Phần lớn trường hợp, khách tự làm được. Bài này giúp bạn chọn đường đúng ngay từ đầu, hiểu khi nào cần bên bảo lãnh, và những điều không nên tin từ quảng cáo "visa nhanh".
Ba đường vào, hiểu cho đúng
Miễn thị thực có hai loại. Miễn song phương là theo hiệp định giữa Việt Nam và nước kia, thường áp dụng hai chiều. Miễn đơn phương là Việt Nam quyết định miễn cho công dân một số nước trong một thời gian, kèm điều kiện như hộ chiếu còn hạn đủ dài và không thuộc diện chưa cho nhập cảnh. Người được miễn không cần xin gì trước, nhưng chỉ được tạm trú trong số ngày tối đa của diện miễn. Danh sách nước và số ngày thay đổi theo từng giai đoạn, nên phải kiểm tra lại trước mỗi chuyến.
Thị thực điện tử do người nước ngoài tự xin qua cổng thông tin điện tử của cơ quan quản lý xuất nhập cảnh, không cần bên bảo lãnh. Từ tháng 8/2023, thị thực điện tử được cấp với thời hạn tối đa 90 ngày, nhập cảnh một lần hoặc nhiều lần, và mở cho công dân tất cả các nước, vùng lãnh thổ. Kết quả là một bản điện tử người nước ngoài tự in hoặc lưu, xuất trình khi nhập cảnh tại các cửa khẩu được chỉ định.
Thị thực có bảo lãnh là thị thực ghi ký hiệu theo mục đích: làm việc với doanh nghiệp, lao động, đầu tư, thăm thân, du học… Bên ở Việt Nam đứng ra đề nghị với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh, sau đó người nước ngoài nhận thị thực tại cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài hoặc tại cửa khẩu theo trường hợp. Đây là đường bắt buộc khi mục đích chuyến đi cần được ghi nhận rõ, nhất là làm việc dài hạn.
So sánh ba đường
Bảng dưới so sánh theo những tiêu chí người ta hay hỏi. Số ngày tạm trú của từng diện miễn và lệ phí thị thực theo văn bản hiện hành, bạn đối chiếu trên cổng thông tin của Cục Quản lý xuất nhập cảnh hoặc trang của cơ quan đại diện Việt Nam.
| Tiêu chí | Miễn thị thực | Thị thực điện tử | Thị thực có bảo lãnh |
|---|---|---|---|
| Ai làm | Không cần xin, tự đáp ứng điều kiện | Người nước ngoài tự nộp qua mạng | Cơ quan, tổ chức, cá nhân ở Việt Nam đề nghị |
| Thời hạn ở | Theo số ngày tối đa của diện miễn | Tối đa 90 ngày, một hoặc nhiều lần nhập cảnh | Theo ký hiệu, có thể dài hơn và chuyển tiếp sang thẻ tạm trú |
| Mục đích | Thường là du lịch, thăm, công tác ngắn | Đa mục đích ngắn ngày, ghi mục đích khi khai | Đúng mục đích ghi trên ký hiệu |
| Đi làm có lương | Không | Không, trừ khi chuyển đổi đúng điều kiện | Có, nếu là ký hiệu lao động kèm giấy phép lao động hoặc xác nhận miễn |
| Hay hỏng ở | Ở quá số ngày được miễn | Khai sai thông tin hộ chiếu, chọn sai cửa khẩu | Bên bảo lãnh chưa đủ tư cách, mục đích không khớp |
Với du lịch và công tác ngắn, đường thị thực điện tử thường đủ. Với chuyên gia sang làm việc dài hạn, nên đi đường có bảo lãnh ngay từ đầu.
Những điểm dễ hiểu nhầm về thị thực điện tử
Thị thực điện tử không phải "visa giấy tờ đơn giản hơn nên dễ hơn". Thông tin khai sai một ký tự so với hộ chiếu có thể khiến người đó bị từ chối lên máy bay hoặc phải xử lý tại cửa khẩu. Hãy khai đúng như trang thông tin của hộ chiếu.
Cửa khẩu nhập cảnh phải nằm trong danh sách. Thị thực điện tử dùng được tại các cửa khẩu quốc tế được công bố. Danh sách này được cập nhật, nên kiểm tra lại nếu bạn vào bằng đường bộ hay đường biển.
Nhập cảnh một lần nghĩa là ra khỏi Việt Nam là hết. Khách định sang nước láng giềng vài ngày rồi quay lại Việt Nam nên chọn loại nhiều lần, hoặc xin thị thực mới cho lần sau.
Không có cơ chế "gia hạn thị thực điện tử" tự động. Muốn ở lâu hơn thời hạn đã cấp hoặc đổi mục đích, người nước ngoài cần có cơ quan, tổ chức, cá nhân bảo lãnh và thuộc trường hợp luật cho phép. Nhiều người xem quảng cáo "gia hạn evisa" rồi tưởng là một quyền mặc nhiên.
Trang web giả mạo. Có nhiều trang thu phí cao hơn và tự xưng là cổng chính thức. Cổng chính thức thuộc cơ quan quản lý xuất nhập cảnh của Bộ Công an; bạn tra tên cơ quan và đối chiếu trước khi nhập thông tin hộ chiếu.
Khi nào cần bên bảo lãnh
Có bốn tình huống mà miễn thị thực hay thị thực điện tử không còn đủ. Thứ nhất, người đó sẽ làm việc có hưởng lương ở Việt Nam: cần giấy phép lao động hoặc xác nhận miễn, và thị thực lao động do bên sử dụng lao động bảo lãnh. Thứ hai, người đó là nhà đầu tư cần ở dài hạn: thị thực đầu tư theo mức vốn, chuyển tiếp sang thẻ tạm trú. Thứ ba, người đó sang ở cùng người thân: thị thực hoặc thẻ tạm trú thăm thân. Thứ tư, người đó học tập dài hạn: thị thực du học do cơ sở giáo dục bảo lãnh.
Trong cả bốn tình huống, bên bảo lãnh có nghĩa vụ theo luật trong suốt thời gian người được bảo lãnh ở Việt Nam. Đây là lý do một số người nước ngoài tìm đến "công ty bảo lãnh hộ", tức là một doanh nghiệp không liên quan đứng tên mời để người đó có thị thực dài hạn. Cách làm này sai mục đích bảo lãnh; khi bị kiểm tra, cả người nước ngoài lẫn doanh nghiệp đứng tên đều có thể bị xử lý. Bạn nên tránh hẳn.
Ví dụ giả định: một người làm việc tự do từ xa cho công ty ở nước ngoài, muốn ở Việt Nam một năm. Luật hiện hành chưa có loại thị thực riêng cho người làm việc từ xa; người đó cần xem mình có thuộc diện nào phù hợp không, thay vì nhờ một công ty bất kỳ đứng tên. Khi không chắc, hãy hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi trả tiền cho bất kỳ dịch vụ nào.
Tình huống hay vướng khi nhập cảnh
Hộ chiếu mới, thị thực nằm trong hộ chiếu cũ. Thị thực điện tử gắn với số hộ chiếu đã khai. Nếu người nước ngoài đổi hộ chiếu sau khi được cấp, thị thực không tự chuyển sang hộ chiếu mới; thường phải xin lại theo hộ chiếu mới. Thị thực dán trong hộ chiếu cũ thì tuỳ trường hợp, nên hỏi cơ quan cấp trước khi đi.
Người mang hai quốc tịch. Người có cả quốc tịch Việt Nam và quốc tịch nước khác nên thống nhất dùng một hộ chiếu cho cả lượt vào và lượt ra. Dùng hộ chiếu nước ngoài để vào thì các quy định về thị thực, tạm trú của người nước ngoài áp dụng cho lượt đó.
Người gốc Việt mang hộ chiếu nước ngoài. Người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài có thể đủ điều kiện xin giấy miễn thị thực riêng cho diện của mình, với thời hạn dài hơn diện miễn thông thường. Đây là thủ tục riêng, xin trước khi đi, thông qua cơ quan đại diện Việt Nam hoặc cơ quan quản lý xuất nhập cảnh.
Trẻ em đi cùng. Trẻ em có hộ chiếu riêng cũng cần thị thực riêng hoặc thuộc diện miễn như người lớn. Với thị thực điện tử, mỗi trẻ một hồ sơ; đừng nghĩ trẻ đi kèm cha mẹ là được miễn.
Đi qua nhiều nước trong chuyến. Ra khỏi Việt Nam rồi quay lại có thể làm thời hạn tạm trú tính lại theo lượt nhập cảnh mới, hoặc làm thị thực một lần hết giá trị. Lên lịch chuyến đi trước khi chọn loại thị thực.
Chọn đường trong năm câu hỏi
Trả lời lần lượt năm câu dưới đây, bạn sẽ biết mình đi đường nào.
- Quốc tịch của bạn có được miễn thị thực không, và chuyến đi có nằm gọn trong số ngày được miễn không? Nếu có, bạn chỉ cần hộ chiếu còn hạn đủ dài.
- Nếu không, chuyến đi có dưới 90 ngày và không đi làm có hưởng lương ở Việt Nam không? Nếu có, tự xin thị thực điện tử.
- Bạn có định ra vào Việt Nam nhiều lần trong chuyến không? Nếu có, chọn loại nhập cảnh nhiều lần.
- Bạn sẽ làm việc, đầu tư, học tập hoặc ở cùng người thân dài hạn? Nếu có, cần bên bảo lãnh phù hợp và nên chuẩn bị giấy tờ trước khi sang.
- Bạn đã có thị thực hiện tại nhưng kế hoạch thay đổi? Hỏi cơ quan quản lý xuất nhập cảnh xem trường hợp của mình có được chuyển đổi trong nước không, trước khi để thị thực hết hạn.
Phần lớn rắc rối đến từ việc chọn đường ngắn hạn cho một kế hoạch dài hạn. Bỏ ra một buổi tính kỹ lúc đầu đỡ được nhiều chuyến xuất cảnh không cần thiết.
Dù đi đường nào, hãy chụp lại trang thông tin hộ chiếu, thị thực hoặc giấy xác nhận miễn, dấu nhập cảnh và lưu ở nơi dễ lấy. Khi cần gia hạn, chuyển đổi hay xử lý sự cố mất hộ chiếu, những bản chụp này giúp cơ quan và bên bảo lãnh tra cứu nhanh hơn nhiều so với việc nhớ lại ngày tháng.
Câu hỏi thường gặp
Thị thực điện tử Việt Nam có thời hạn tối đa bao lâu?
Từ tháng 8/2023, thị thực điện tử được cấp với thời hạn tối đa 90 ngày, có thể chọn nhập cảnh một lần hoặc nhiều lần. Bạn vẫn nên kiểm tra quy định hiện hành trên cổng chính thức trước khi nộp vì chính sách có thể được điều chỉnh.
Có thể gia hạn thị thực điện tử khi đang ở Việt Nam không?
Không có cơ chế gia hạn tự động. Muốn ở thêm hoặc đổi mục đích, cần cơ quan, tổ chức, cá nhân ở Việt Nam bảo lãnh và trường hợp phải thuộc diện luật cho phép. Nếu không, người đó xuất cảnh và xin thị thực mới.
Người được miễn thị thực có được ở lâu hơn số ngày miễn không?
Không tự động. Muốn ở lâu hơn, người đó cần thị thực phù hợp do bên bảo lãnh đề nghị hoặc xuất cảnh trước khi hết hạn. Ở quá số ngày được miễn là vi phạm quy định về cư trú.
Thị thực điện tử có dùng được ở mọi cửa khẩu không?
Không. Thị thực điện tử dùng tại các cửa khẩu quốc tế được công bố trong danh sách, gồm sân bay, cửa khẩu đường bộ và cảng biển. Danh sách có thể được bổ sung, nên kiểm tra trước nếu bạn vào bằng đường bộ hay đường biển.
Thuê dịch vụ xin thị thực điện tử có cần thiết không?
Thường không cần, vì người nước ngoài tự khai được trên cổng chính thức. Dịch vụ chỉ có ích khi bạn không tự thao tác được. Hãy cẩn thận với trang giả mạo thu phí cao và tự xưng là cổng chính thức.
Vào Việt Nam bằng thị thực điện tử rồi có được đi làm không?
Không được làm việc có hưởng lương chỉ với thị thực điện tử. Người đó cần giấy phép lao động hoặc xác nhận không thuộc diện cấp; luật sửa đổi năm 2023 cho phép xem xét chuyển sang thị thực lao động trong nước khi đã có giấy tờ này.