Những hình thức quảng cáo nhỏ như phát tờ rơi, mở loa giới thiệu, phát mẫu thử hay thuê người hoá trang đứng trước cửa phần lớn không cần giấy phép riêng, nhưng không có nghĩa là muốn làm thế nào cũng được. Chúng chịu ba nhóm quy định đan xen: nội dung quảng cáo phải đúng luật, cách làm không được gây mất trật tự, vệ sinh và an toàn giao thông, và nếu có tặng hàng thì có thể là một hình thức khuyến mại với thủ tục riêng.
Chủ cửa hàng nhỏ hay bị nhắc vì đúng những việc tưởng vô hại: dán giấy lên cột điện, để loa kéo mở to cả buổi, cho nhân viên chặn xe người đi đường để mời. Bài này đi qua từng hình thức theo nguyên lý của Luật Quảng cáo (đã sửa đổi, bổ sung năm 2025), Luật Thương mại và quy định trật tự đô thị của địa phương. Mức xử phạt cụ thể không ghi ở đây vì phụ thuộc nghị định xử phạt hiện hành; điều quan trọng là bạn biết ranh giới để không chạm vào.
Bốn hình thức và chỗ hay vướng
Bảng dưới gom các hình thức quảng cáo quy mô nhỏ hay gặp ở cửa hàng, quán ăn, cơ sở dịch vụ. Cột cuối là thứ nên hỏi trước chính quyền xã, phường nơi bạn kinh doanh.
| Hình thức | Thủ tục với cơ quan nhà nước | Chỗ hay vướng | Nên hỏi trước |
|---|---|---|---|
| Phát tờ rơi | Thường không phải xin phép riêng | Dán lên cột điện, tường nhà, nhét khe cửa; nội dung sai luật | Khu vực có cấm phát tờ rơi không |
| Loa, âm thanh quảng cáo | Không có giấy phép cho loa quảng cáo trước cửa | Tiếng ồn, giờ giấc, loa di động gắn xe | Quy định giờ và mức âm thanh của địa phương |
| Phát mẫu thử | Có thể là khuyến mại đưa hàng mẫu, phải theo quy định khuyến mại | Thực phẩm, đồ uống có cồn, phát cho trẻ em | Có cần thông báo khuyến mại không |
| Người hoá trang, cầm bảng | Thường không phải xin phép; quảng cáo trên người có quy định riêng | Đứng dưới lòng đường, chặn khách, nội dung trên bảng | Chỗ đứng có được dùng không |
Nếu kết hợp nhiều hình thức trong một ngày khai trương có dựng sân khấu, chiếm vỉa hè hoặc lòng đường, chuyện đã chuyển sang tổ chức sự kiện, có thủ tục khác.
Tờ rơi: được phát, nhưng không được dán bừa
Phát tờ rơi tận tay người qua đường, bỏ vào hộp thư khi chủ nhà đồng ý hay đặt tại quầy là hình thức quen thuộc và nhìn chung không phải xin phép riêng. Chỗ vi phạm phổ biến là dán, treo, đặt tờ rơi ở nơi không được phép: cột điện, gốc cây, tường nhà người khác, nhà chờ xe buýt, cầu vượt. Đây chính là quảng cáo rao vặt sai nơi quy định, thứ các đô thị lớn đã ra quân xử lý nhiều năm, và người bị truy là người có tên, số liên lạc trên tờ giấy chứ không phải người đi dán thuê.
Nội dung tờ rơi vẫn là quảng cáo. Nó phải có thông tin người quảng cáo, không dùng từ so sánh tuyệt đối khi không có căn cứ, không quảng cáo hàng cấm, và với nhóm sản phẩm phải xác nhận nội dung (thuốc, thực phẩm bảo vệ sức khoẻ…) thì phải dùng nội dung đã xác nhận. Nhà in khi nhận in tờ rơi có thể hỏi giấy tờ chứng minh nội dung; đó không phải làm khó mà là trách nhiệm của họ.
Một số khu vực như quanh trường học, bệnh viện, cơ quan nhà nước, phố đi bộ có thể hạn chế phát tờ rơi. Hãy hỏi trước nếu định phát ở những nơi này, và dặn người phát không ép, không chạy theo xe, không vứt tờ rơi thừa ra đường.
Loa quảng cáo: không có giấy phép nào cho tiếng ồn
Nhiều chủ cửa hàng hỏi xin phép mở loa ở đâu. Câu trả lời là không có thủ tục cấp phép cho việc mở loa giới thiệu hàng trước cửa; điều có là các quy định về trật tự công cộng, tiếng ồn khu dân cư và quảng cáo bằng loa phóng thanh. Hiểu đơn giản, bạn không xin được quyền làm ồn, nên càng phải giữ mức âm thanh và giờ giấc hợp lý.
Loa kéo đặt trước cửa phát lời mời mua hàng liên tục, loa gắn trên xe máy, xe ba gác chạy rao, loa ở cửa hàng điện thoại mở nhạc lớn cả ngày là những đối tượng hay bị phản ánh nhất. Các địa phương thường đặt khung giờ yên tĩnh buổi trưa và ban đêm, có nơi cấm hẳn loa quảng cáo hướng ra đường ở một số tuyến. Khi có phản ánh, cơ quan có thể đo tiếng ồn và xử lý theo quy định môi trường hoặc trật tự công cộng.
Cách làm bền hơn là để âm thanh vừa đủ cho khách đứng trước cửa nghe thấy, quay loa vào trong, tắt vào giờ nghỉ. Nếu dùng xe lưu động có loa để quảng bá chương trình, nên hỏi công an xã, phường về tuyến và giờ được phép trước khi chạy.
Phát mẫu thử: chỗ giao giữa quảng cáo và khuyến mại
Mẫu thử là một hình thức khuyến mại. Luật Thương mại xếp việc đưa hàng mẫu, cung ứng dịch vụ mẫu để khách dùng thử không phải trả tiền vào nhóm hình thức khuyến mại. Vì vậy, ngoài nội dung quảng cáo, chương trình phát mẫu thử phải theo quy định khuyến mại: hàng mẫu là hàng hợp pháp, có nguồn gốc, khách được thông tin rõ. Thủ tục thông báo khuyến mại có phải làm hay không phụ thuộc quy định hiện hành về hình thức và giá trị; bạn đối chiếu với Sở Công Thương.
Thực phẩm phát cho khách thử phải an toàn. Phát đồ ăn, đồ uống ngoài trời đòi điều kiện bảo quản, dụng cụ sạch, người phát có kiến thức an toàn thực phẩm. Sản phẩm phải có giấy tờ như khi bán: tự công bố hoặc đăng ký bản công bố tuỳ loại.
Đồ uống có cồn và thuốc lá có quy định riêng rất chặt. Pháp luật phòng, chống tác hại của rượu bia và thuốc lá hạn chế mạnh việc khuyến mại, tặng, cho dùng thử các sản phẩm này, đặc biệt với người chưa đủ tuổi. Trước khi lên kế hoạch cho nhóm hàng này, hãy đọc kỹ quy định hiện hành; nhiều hình thức quen thuộc ở nước ngoài bị cấm ở Việt Nam.
Phát cho trẻ em là vùng nhạy cảm. Phát kẹo, đồ uống, đồ chơi kèm quảng cáo trước cổng trường dễ bị phản ánh và có thể vi phạm quy định về quảng cáo hướng tới trẻ em. Nên tránh hẳn khu vực trường học.
Người hoá trang, người cầm bảng và đội đi bộ quảng bá
Thuê người mặc trang phục linh vật đứng trước cửa, người đeo bảng đi dọc phố hay một nhóm đi bộ mặc đồng phục nhãn hàng là cách gây chú ý rẻ. Luật Quảng cáo coi đây là quảng cáo thông qua người chuyển tải, nên nội dung trên trang phục và trên bảng vẫn phải đúng luật. Thủ tục riêng với cơ quan nhà nước thường không có, nhưng hoạt động phải không cản trở giao thông, không đứng dưới lòng đường, không chặn người đi bộ trên vỉa hè.
Đội đi bộ diễu hành quy mô lớn, có nhạc, có xe dẫn đoàn, thì đã gần với một sự kiện ngoài trời: nên hỏi công an và chính quyền xã, phường trước về lộ trình. Với người hoá trang đứng nhiều giờ dưới nắng, người thuê có trách nhiệm về an toàn lao động: thời gian nghỉ, nước uống, chỗ thay đồ. Đây là chuyện người làm dịch vụ hay bỏ qua nhưng lại là rủi ro thật.
Lên kế hoạch một đợt quảng bá nhỏ cho đúng
Với cửa hàng mới khai trương hoặc ra món mới, một đợt quảng bá gọn có thể đi theo thứ tự sau.
- Viết nội dung trước: tên cơ sở, địa chỉ, ưu đãi, điều kiện áp dụng; bỏ các chữ "nhất", "số một" nếu không có căn cứ.
- Nếu có tặng hàng, giảm giá, phát mẫu thử, xác định đây là hình thức khuyến mại nào và có phải thông báo với Sở Công Thương không.
- Chọn hình thức: tờ rơi phát tay, loa âm lượng vừa phải, người cầm bảng đứng trong phần mặt tiền của mình. Tránh dán giấy nơi công cộng.
- Hỏi công an hoặc bộ phận một cửa xã, phường nếu định dùng loa lưu động, đi bộ diễu hành hoặc phát ở khu vực trường học, bệnh viện.
- Giao việc bằng văn bản cho người phát, người hoá trang: chỗ đứng, giờ làm, những việc không được làm.
- Giữ một bản tờ rơi, kịch bản lời rao và ảnh hoạt động để trình khi có người hỏi.
Nếu muốn mở rộng thành bảng quảng cáo, băng rôn hay màn hình ngoài trời, hãy xem hồ sơ từng loại giấy phép trên GiayPhep.com trước khi đặt làm.
Khi bị nhắc nhở hoặc lập biên bản
Với các hình thức quảng cáo nhỏ, phần lớn trường hợp bắt đầu bằng phản ánh của hàng xóm hoặc đợt ra quân trật tự đô thị của xã, phường. Lực lượng kiểm tra thường nhắc nhở, yêu cầu tắt loa, thu dọn tờ rơi, rời khỏi lòng đường; tái phạm hoặc vi phạm rõ ràng như dán quảng cáo lên tài sản công thì lập biên bản. Thái độ hợp tác và khắc phục ngay thường được ghi nhận.
Khi được yêu cầu, bạn nên hỏi rõ hành vi bị coi là vi phạm là gì để sửa đúng chỗ, thay vì tranh cãi tại chỗ. Nếu thấy yêu cầu chưa hợp lý, chẳng hạn bị yêu cầu dừng phát tờ rơi trong chính mặt tiền cửa hàng mình, có thể đề nghị giải thích căn cứ và trình bày sau bằng văn bản. Lưu ý rằng nhân viên làm thuê theo chỉ đạo của bạn, nên nếu có vi phạm, người chịu trách nhiệm chính là chủ cơ sở.
Một thói quen tốt: dặn trước người phát tờ rơi, người hoá trang cách ứng xử khi có lực lượng kiểm tra, mang theo một bản giấy chứng nhận đăng ký của cơ sở và số liên lạc của người quản lý để gọi khi cần.
Câu hỏi thường gặp
Phát tờ rơi ở ngã tư đèn đỏ có bị phạt không?
Phát tờ rơi cho người đang dừng xe ở nút giao có thể gây mất an toàn giao thông và cản trở lưu thông, nhiều địa phương cấm hoặc xử lý hành vi này. Nên phát ở khu vực vỉa hè trước cửa hàng, nơi người nhận chủ động dừng lại.
Nhét tờ rơi vào khe cửa nhà dân có được không?
Không có thủ tục cấp phép cho việc này, nhưng nhiều khu dân cư, chung cư có nội quy cấm, và tờ rơi rơi vãi ra đường có thể bị coi là xả rác. Chủ nhà phản ánh thì người có tên trên tờ rơi là người bị hỏi trước tiên.
Mở loa quảng cáo trước cửa hàng bao nhiêu là quá to?
Ngưỡng tiếng ồn trong khu dân cư do quy chuẩn kỹ thuật về tiếng ồn quy định, khác nhau theo khung giờ. Thực tế đơn giản là âm thanh chỉ nên đủ cho người đứng trước cửa nghe thấy, quay loa vào trong và tắt vào giờ nghỉ trưa, buổi tối.
Phát mẫu thử nước uống ở siêu thị có phải thông báo không?
Phát hàng mẫu cho khách dùng thử là một hình thức khuyến mại. Việc có phải thông báo với Sở Công Thương hay không tuỳ quy định hiện hành về hình thức và giá trị. Ngoài ra cần thoả thuận với siêu thị và bảo đảm điều kiện an toàn thực phẩm.
Thuê người hoá trang đứng trước cửa có cần xin phép không?
Thường không cần xin phép riêng nếu họ đứng trong phạm vi mặt tiền của bạn, không lấn lòng đường, không gây cản trở. Nội dung trên trang phục, bảng cầm tay vẫn phải đúng luật quảng cáo. Đội đi bộ dọc phố nên hỏi chính quyền xã, phường trước.
Quảng cáo rao vặt dán tường bị xử lý ai?
Cơ quan chức năng thường truy theo thông tin liên lạc in trên tờ quảng cáo, tức người quảng cáo, chứ không chỉ người đi dán. Ngoài xử phạt, số liên lạc có thể bị yêu cầu tạm khoá. Thuê người dán không làm bạn thoát trách nhiệm.